Kısa cevap: Bir kedi ya da köpeği çiftleştirmeden önce yapılması gereken şey aslında çok net: sağlık kontrollerini tamamlamak, aşı ve parazit takvimini güncellemek, hayvanın yaşının ve kilosunun uygun olduğundan emin olmak. Ben ilk kez bir dişi köpeğin doğumuna eşlik ettiğimde en çok şunu öğrendim: hazırlık, doğumdan en az iki ay önce başlar. Gebelik dönemi beslenme, sakinlik ve düzenli veteriner takibi ister; yavrular geldiğinde ise iş asıl o zaman başlar. Aşağıda kendi deneyimlerimden ve veteriner hekimimin bana tekrar tekrar hatırlattığı noktalardan yola çıkarak süreci baştan sona anlatıyorum.
Açık konuşayım: her hayvan çiftleştirilmek zorunda değil. Bana en sık gelen soru "kedim bir kere doğum yapsın mı, sağlığı için iyi olur mu?" oluyor. Böyle bir zorunluluk yok. Aksine, planlanmamış doğumlar hem anne için risk yaratıyor hem de sahiplendirilemeyen yavrular ortaya çıkıyor. Ben bu yüzden kısırlaştırma konusunu da ciddi bir alternatif olarak masaya koymanızı öneriyorum.
Eğer yine de bilinçli bir şekilde ilerlemek istiyorsanız, sorumlu bir üretim hayvan bakımı yaklaşımı benimsemeniz gerekir. Bu, yavruların hepsine güvenilir yuva bulmayı, anneye doğum sonrası en az iki ay bakmayı ve olası acil müdahale masraflarını üstlenmeyi göze almak demek. Benim ilk seferimde gece yarısı acil kliniğe gitmek zorunda kalmıştım; bu ihtimali baştan hesaba katın.
Veteriner hekimimle birlikte yaptığımız kontrol listesi şöyleydi:
Kedilerde ve köpeklerde gebelik ortalama dokuz hafta sürüyor. İlk üç hafta neredeyse hiçbir şey değişmiyor; benim köpeğimde ilk belirti iştah dalgalanması oldu. Gebeliği ultrasonla doğrulatmak için genelde dördüncü hafta bekleniyor.
İlk beş haftada mama miktarını artırmaya gerek yok. Asıl artış son üçte birlik dilimde başlıyor. Ben altıncı haftadan itibaren yavru maması kullanmaya geçtim; enerji ve kalsiyum yoğunluğu daha yüksek olduğu için hekimim bunu önerdi. Günlük porsiyonu tek seferde değil, üç-dört küçük öğüne bölmek önemli, çünkü rahim mideye baskı yapıyor. Kedilerde de mantık aynı; beslenme planınızı kademeli olarak değiştirin, ani mama geçişi ishale yol açar.
Aşırı koruyucu davranıp hareketi tamamen kesmeyin. Hafif tempolu, kısa yürüyüşler kas tonusunu koruyor. Ama zıplama, kaygan zemin, kalabalık ortam ve uzun araç yolculuklarından uzak durun. Taşıma gerekirse mutlaka sağlam bir taşıyıcı kullanın, kucakta taşımayın.
Gebe bir hayvana kendi başınıza hiçbir şey vermeyin. Pire damlası bile fark eder. Ben her seferinde "bu ürün gebelikte kullanılır mı" diye sordum ve iki kez "hayır" cevabı aldım.
Tahmini doğum tarihinden yaklaşık on gün önce yuva kutusunu hazırlayın. Benim yaptığım: yüksekliği annenin rahat girip çıkacağı ama yavruların dışarı yuvarlanmayacağı kadar olan, kenarları kapalı bir karton kutu; içine yıkanabilir eski havlular. Kutuyu evin en sessiz köşesine koyup anneyi birkaç gün önceden alıştırın, yoksa gidip dolabın içinde doğurur — bunu yaşadım.
Doğum yaklaştığında beden ısısı düşer, hayvan huzursuzlanır, yere eşelenir, yemekten kesilir. Elinizde temiz havlu, dezenfektan, ip, makas ve mutlaka veteriner hekiminizin gece ulaşılabilir numarası bulunsun.
| Dönem | Yapılması gereken |
|---|---|
| Çiftleşmeden 4-8 hafta önce | Aşı, parazit, genel muayene, test |
| 1-4. hafta | Normal beslenme, ultrason ile doğrulama |
| 5-6. hafta | Kademeli mama geçişi, porsiyon artışı |
| 7-8. hafta | Yuva kutusu, sakin ortam, kısa yürüyüş |
| 9. hafta | Doğum takibi, acil iletişim hazır |
İlk üç hafta yavrular tamamen anneye bağımlı. Sizin işiniz ortamı sıcak (ilk hafta için oldukça sıcak), kuru ve sessiz tutmak. Yavruları her