Kısa cevap: Diş dizilimi bozuk, çenesi kısa ya da diş kaybı olan köpeklerde asıl sorun "iştahsızlık" değil, çiğneyememektir. Bu köpeklerde mamanın tane boyutunu küçültmek, gerekiyorsa ıslatarak yumuşatmak, tek öğünü ikiye üçe bölmek ve diş temizliğini yumuşak yöntemlerle sürdürmek çoğu zaman tabloyu belirgin biçimde değiştiriyor. Ben kendi köpeğimde bu ayarlamaları yaptıktan sonra hem kilo kaybının durduğunu hem de yemek saatlerindeki huzursuzluğun kaybolduğunu gördüm.
İlk başta ben de "köpek diş problemi" deyince aklıma sadece tartar ve diş eti iltihabı geliyordu. Oysa veterinerin bana anlattığı ayrım şuydu: bir kısım sorun edinilmiştir, yani zamanla bakımsızlıkla oluşur; bir kısmı ise yapısaldır, köpek o çene ve diş yapısıyla doğar.
Bu yapısal farklar ırk özellikleriyle doğrudan bağlantılı; köpek ırkları ve özellikleri konusunu okurken kendi köpeğimin neden bu kadar hızlı tartar tuttuğunu daha iyi anlamıştım.
Benim köpeğimde ilk sinyal mamayı ağzına alıp bir iki adım ötede yere bırakmasıydı. Sonra fark ettim ki hep aynı tarafla çiğniyor. Şu davranışlar varsa ağız içine bakmakta gecikmeyin:
Yavaş yavaş gelişen kilo kaybı ise en sinsi belirti. Bu yüzden düzenli sağlık kontrollerinde ağız muayenesini atlamamak gerekiyor; ben artık her kontrolde açıkça "dişlere de bakalım" diyorum.
Doğru maması bulmak biraz denemeye dayanıyor ama rastgele olması gerekmiyor. Bakılacak dört şey var:
Küçük ırk formülleri genelde daha ufak taneli olur. Çenesi dar köpekte "büyük ırk" mamasının iri taneleri işkenceye dönüşüyor. Yassı, kolay kırılan taneler; küre gibi sert olanlardan daha rahat.
Bazı mamalar diş temizliğine yardımcı olsun diye kasten sert üretiliyor. Diş eti hassas ya da diş kaybı varsa bu tam ters etki yapıyor. Bu durumda sertliği bırakıp temizliği başka yolla sağlamak daha mantıklı.
Ilık suyla 10-15 dakika bekletildiğinde dağılan mamalar bizim için kurtarıcı oldu. Ancak ıslatılan mama oda sıcaklığında hızla bozulur; ben porsiyonu hazırlayıp yarım saat içinde kaldırıyorum.
Az çiğneyen köpek az yer. Bu yüzden aynı gramda daha fazla enerji ve protein veren bir formül, kilo kaybını önlemede işe yarıyor. Porsiyonu artırmak yerine yoğunluğu artırmak daha akıllıca.
| Seçenek | Avantajı | Dikkat edilecek |
|---|---|---|
| Küçük taneli kuru mama | Dengeli, saklaması kolay | Sertlik hassas dişte ağrı yapabilir |
| Islatılmış kuru mama | Çiğnemesi kolay, kokusu artar iştah açar | Çabuk bozulur, diş yüzeyinde kalıntı bırakır |
| Konserve / yaş mama | Neredeyse çiğneme gerektirmez | Tek başına uzun süre verilirse tartar riski artar |
| Veteriner önerili ev yemeği | Kıvam tamamen ayarlanabilir | Kendi başına hazırlanırsa dengesiz olur |
Benim yerleştiğim düzen şu: sabah ıslatılmış kuru mama, akşam yaş mamayla karıştırılmış porsiyon. Yaş mama ağızda kalıntı bıraktığı için akşam öğününden sonra diş temizliği yapıyorum. Diş bakımı konusunu ayrı ele alan sayfada anlatılan yumuşak fırça ve parmak fırçası yöntemi hassas ağızlarda gerçekten daha az direnç görüyor.